Project icon: lavishly furnished initial letter with a painting of Ptolemy using an astrolab.

Ptolemaeus Arabus et Latinus

_ (the underscore) is the placeholder for exactly one character.
% (the percent sign) is the placeholder for no, one or more than one character.
%% (two percent signs) is the placeholder for no, one or more than one character, but not for blank space (so that a search ends at word boundaries).

At the beginning and at the end, these placeholders are superfluous.

Pseudo-Ptolemy, Dixerunt Ptolemeus et Hermes quod locus Lune in hora … Florence, BR, 163

edited by Jean-Patrice Boudet

How to cite this transcription?

In the manuscript tradition of the Centiloquium – both in translation attributed to Plato of Tivoli and in the ‘Mundanorum’ version –, this chapter on the rectification of nativities, together with a chapter on comets, generally appears at the beginning or end of the Centiloquium rather than in its logical place, after verbum 51. But this is precisely not the case in two of the most important manuscripts preserving the ‘Mundanorum’ version: Paris, BnF, lat. 16204, pp. 553a-584b, and London, BL, Sloane 2030, f. 11r-30r. This semi-critical edition is based on MS Florence, BR, 163 (F), with the variants from the following MSS noted in footnotes: Vatican, BAV, Vat. lat. 7616 (V); Paris, BnF, lat. 16204 (A); London, BL, Sloane 2030 (C); Madrid, BN, 10015 (M); Paris, BnF, lat. 7307 (P); Berlin, SBPK, Hamilton 557 (Be); and Paris, BnF, lat. 7413 (Pa).


⟨1⟩ De loco Lune in hora infusionis spermatis secundum Ptholomeum et Hermetem De loco Lune in hora infusionis spermatis secundum Ptholomeum et Hermetem F] De infusione spermatis et nativitatis M; Incipit Centiloquium V; om. ABePCPa; Hoc concordat cum verbo 51° add. i. m. V

Dixerunt Ptholomeus et Hermes quod locus id est gradus, signa et minuta in quo erat Luna add. i. m. V Lune locus Lune] Lune locus ABeC in hora qua infunditur sperma sperma om. Be est gradus ascendentis nativitatis, et in loco id est ille gradus, minuta et secunda add. i. m. V qui erat gradus id est in quo add. sup. lin. V ascendentis et in loco qui erat gradus ascendentis FP] et in gradu ascendentis ACM; et in loco qui erat ascendens Pa; in hora infusionis spermatis erit Luna in nativitate in hora infusionis spermatis erit Luna in nativitate] hora casus spermatis erit Luna in nativitate Pa; Hoc querendum est de quo loco intendat, utrum de loco signorum zodiaci an de loco domorum immobilium add. P. Et quando orbes perfecti fuerint, debet esse Luna Luna F] scilicet Luna add. sub lin. V; om. ABePCMPa in gradu ascendentis in nativitate, ac si diceret diceret] dicunt C. quod ascendens infusionis spermatis erit Luna in nativitate [] infusionis spermatis i. m. M est ascendens nativitatis cum perfecti fuerint circuli cum perfecti fuerint circuli FVM] cum circuli perfecti fuerint A; circuli, cum perfecti fuerint P; cum circuli profecti fuerint C; ac si diceret [] fuerint om. Pa. Et cum sic fuerit, erit mora nati in ventre matris media, que que] quod C constat ex 273 273] CCLXXIII Be; duabus sic C diebus Sensus est quod si in hora casus spermatis esset, Luna in ascendente, quo [ex Pa] infans staret in utero matris 273 diebus, et tunc ille gradus idem ascendens in hora nativitatis, et Luna similiter in eo ascendente, et sic ascendens et Luna perficient orbes equales, scilicet 9 [90 MPa], et hoc per tabulas experiri potest, et hoc fit per concordia ascendentis et Lune, et sicut hoc scito loco Lune et ascendente hora nativitatis, potest sciri ascendens et locus Lune hora casus spermatis sic hic dicitur [sicut manifestatur hic Pa] add. i. m. VM and inserted into the text of Pa. Et si Luna in gradu occidentis occidentis] ascendentis A fuerit, sciemus quod circuli perfecti non fuerint fuerint] sunt C, et erit mora minor que constat ex 258 diebus 258 diebus] CCLVIIII diebus sic Be; diebus om. VM. Et si fuerit ab oriente in occidentem super terram, erit plus quam mora media Et si fuerit [...] media] A; in C this sentence comes after Et si fuerit inter occidentem [...] minor; om. FVBePPa. Et si fuerit Luna Luna add. F inter occidentem et orientem erit super terram add. A, sciemus quod erit plus quam mora minor. Et nondum sciemus si fuerit maior media vel minor ea quod sic sciemus. Si viderimus viderimus] videmus F Lunam euntem ab occidente in orientem, sciemus quod tendit ad mediam moram ad mediam moram] ad moram [corr. ex horam] mediam Pa; quod si econtra, sciemus quod est maior media mora Et nondum sciemus [] media mora FVBeMPPa] om. AC. Et si fuerit Luna Luna om. FVBeMPa minus per unum minus per unum corr. ex unus per imum Pa gradum ante gradum occidentis, erit mora maior que constat ex 288 288] CCLXXXVIII Be diebus. Et ibi erit minor minor F] maior VABePCPa dubitatio si invenerimus Lunam in uno gradu ante gradum occidentis si invenerimus Lunam in uno gradu ante gradum occidentis FVMPPa] om. AC. Si enim in uno gradu erraverimus, erit error 30 30] XXX Be dierum. Et docebimus quomodo emendandum emendandum] credendum A est est FVBe] sit APCPa; om. M hoc totum:

Accipe Lunam vel aspice eam Accipe Lunam vel aspice eam F] Aspice Lunam VABeMPCPa in hora nativitatis. Et si fuerit super terram in loco qui est ab occidente in orientem, accipe accipe FVBeM] aspice APCPa gradus quos ibi inveneris ab occidente usque ad gradum usque ad gradum] versus gradus Be Lune et duplica quoniam Luna peragrat gradum unum per medium cursum secundem rem mediam in duabus horis add. i. m. VM eos, postea divide postea divide] et divide V; deinde ad ante divide C per 24 24] XXIIII Be que sunt hore diei, et quot exierint exierint] exierunt Be erunt dies, et quot remanserint remanserint] remanserit C; indivisibile add. AC erunt hore erunt hore FV] hore erunt ABeMPCPa. Adde istos dies et istas horas more minori, et quod collectum fuerit erit mora. Minue hanc moram moram] horam AC ex hora nativitatis, et cave tibi a bissexto. Et cum eo cum eo om. ABeC quod ex ea remanserit equa Lunam, et ubi tunc eam inveneris erit ascendens nativitatis. Et si Luna quoniam nullo loco erat in hora casus spermatis et sic invenies eam in gradu qui ascendit in hora nativitatis et parum erit error in hoc add. i. m. VM sub terra fuerit iens ab oriente ad occidentem, accipe quantum fuerit a gradu ascendentis usque ad Lunam ex gradibus Et si Luna sub terra [] ex gradibus i. m. C et minutis, et operare scilicet duplica et divide per 24 add. i. m. V et sup. lin. M sicut superius dictum est, scilicet duplica gradus et divide per 24 et quod provenerit dictum est, scilicet duplica gradus et divide per 24 et quod provenerit F] iussimus et APCPa; superius diximus et VBeM, adde scilicet illud quod provenit add. i. m. V et sup. lin. M medie more et totum illud tempus illud tempus F] om. ABePCMPa; scilicet illud tempus add. i. m. V et sup. lin. M minue ex ea ea FBe] om. APCMPa; scilicet hora add. sup. l. V et sup. lin. M hora etc. add. F; hora om. Be nativitatis, et cum eo quod remanserit equa Lunam et gradus add. APCMPa ubi eam inveneris erit ascendens nativitatis id est tunc fuit hora casus spermatis et inventa est Luna tunc in gradu qui ascendit hora nativitatis, et parum est error in hoc add. i. m. V.

⟨2⟩ De loco Lune secundum magistrum Abra⟨h⟩am De loco Lune secundum magistrum Abra⟨h⟩am F] om. VAPCMPa

Dixit magister Abraham Isbendeut magister Abra⟨h⟩am Isbendeut VM] magister Abraam Isbenderit F; magister Habraam Hisbendunt Be; Abraham Ythedent A; Abraham Ysbedent C; magister Abraamis Bendeur P; magister Abraham Pa. According to Shlomo Sela, this ‘magister Abraham’ is Abraham Ibn Ezra. See S. Sela, ‘Calculating Birth: Abraham Ibn Ezra’s Role in the Creation and Diffusion of the Trutina Hermetis’, in Pregnancy and Childbirth in the Premodern World. European and Middle Eastern Cultures, from Late Antiquity to the Renaissance, eds C. Gislon Dopfel, A. Foscati, C. Burnett, Turnhout, 2019, pp. 79-106 (pp. 94-95). quod gradus ascendens hora infusionis spermatis gradus ascendens hora infusionis spermatis VAC] gradus infusionis spermatis FMPPa; gradus infusionis Be non erit ex toto non erit ex toto] non ex toto erit AC locus Lune in nativitate sed vel ipse erit vel ei ei] eius AC oppositus. Et similiter id est non erit gradus ascendens hora nativitatis ex toto locus Lune hora infusionis spermatis vel ipse erit vel ei oppositus add. i. m. V erit de ascendente nativitatis, id est non erit ex toto ex toto om. FVBeMP locus Lune in spermatis infusione vel ipse erit vel ei ei] eius AC oppositus. Et hoc Et hoc] Et e hoc Be; ex hoc P expertus fuit multotiens multotiens] multiens Be; et cetera add. Pa.